“UZBEKLAR TEKKESI” SHEIKHS BASED ON ARCHIVE DOCUMENTS
Abstract
The article provides a brief history of the UzbeklarTekkesi in Uskudarfromitsfoundationtotheperiodwhenitbecamethecurrentlarge complex,as aresultoftheresearchconductedonthebasisofdocumentsfromtheOttomanArchives and theArchivesofWaqfs. It is noted that the takya was founded by Sayyid Muhammad Abdulakbar bin Sayyid Asad (orAsadullah) bin SaidAhmad, a native of the Qalandarhana mahalla in Samarkand, Mawarannahr, who arrived in Uskudar in the mid-eighteenth century and was the sheikh herefor 40 years. Inthearticle,informationaboutthe20sheikhswhoacted inthetakyaispresented in chronological order, and the next sheikhs afterAbdulakbar Efendi were: (2) Sheikh Mehmed Efendi bin Hasan, (3) Abdulmumin Efendi, (4) Haji Abdulgafur Efendi bin Mehmed Alim, (5) Sayyid Haji Mehmet Efendi bin Sayyid Mehmen Samarqandi, (6) Sayyid Haji Rajab Efendi bin Mehmed Samarqandi, (7) Sheikh Haji Mehmed Sayyahi Samarqandi, (8) Sheikh Mehmed Rajab Efendi, (9) Sheikh Mehmed Samarqandi, (10) Haji Sheikh Nazar Samarqandi, (11) Haji Hafiz Khalil Bukhari, brothers according to the Mushtarak (joint) sheikhdom model (12.1) Sheikh Ibrahim (12.2) Sheikh Ismail, (13.1) Mehmed Sadiq (13.2) Sheikh Haji Abdurrazzak, (14.1) Sheikh Haji Ibrahim Adham (14.2) Sheikh Haji Mehmed Salih Efendi, (15) Mehmed Sadiq Efendi, (16) Sheikh Ato Efendi, as well as a candidate for sheikh 16. Sheikh Najmiddin Efendi (Uzbekkangai) Thearticlestatesthatduringthetimeof(4)HajiAbdulgafurEfendi,withthehelp ofthepatron(hairsevar)HajiKhalilAghabinAhmadEfendi,thetakyawastransformed into the current large complex and received the ofcial status of a takya as a zoviye according to the waqf document dated the 7th of Rabi-ul-Akhir, 1202 (January 16, 1788). During the time of Hazorfan (14.1) IbrahimAdhame, the takyabecame acenter for the development of science, art and crafts. His son (15) Mehmed Sadik Efendi was theauthorofthebookUssilisoniturki(BookofChigataiGrammar),(16)SheikhAto Efendi was a participant in theWar ofIndependenceinAnatolia. During the research conducted on the basis of sources, it was established that before1925,Takyawas calledbysuchnamesasUzbek,Uzbeklar,Khoja,Hadji-Khoja, Uzbek Hadji-Khoja, Kalandarhana . KEY WORDS: "Uzbeklar Tekkesi" (The Uzbeks Lodge), Sheikh, Joint Sheikhdom Model, Ьskьdar,SamarkandMaxsus son | 1 (12) Alfraganus xalqaroilmiyjurnali 59Kirish Uskudar “O ʻzbeklar takyasi” kadastr ma’lumotlariga ko‘ra Sultontepa mahallasi Servili Ko ʻshk koʻchasi, 1340-qism1, 39-40-uchastkada joylashgan Naqshbandiy dargohidir2. Ushbu tadqiqotda bugungi kungacha to ʻliq shayxlar ro ʻyxati tuzilmagan takyaning Usmonli arxivi va Vaqflar arxividagi hujjatlari davr manbalari bilan solishtirildivanatijada shayxlarro ʻyxatini tuzishgaharakat qilindi. “O‘zbeklartakyasi”ning shayxlari Takyaning dastlabki yarim asrlik tarixida shayxlik ko‘p marta almashgan. Arxiv hujjatlari nuqtainazaridan biz aniqlagan nomlar quyidagilardir: (1) “Hoji Xoja nomi bilan mashhur shayx Sayyid Muhammad Abdulakbar bin Sayyid Asad (yoki Asadulloh) bin Said Ahmad (vafoti hijriy 1199 yil/milodiy 1785 yil). Mavjud hujjatlarga ko‘ra, u ta’sischi shayxdir. U asli Movarunnahrning Samarqand shahridagi Qalandarxona mahallasidan. Uning Istanbulga ilk bor qachon kelganihaqidama'lumotyo‘q. Eng kamidaXVIII asr o ʻrtalaridaUskudargakelganAbdulakbarAfandiqariyb 40 yil shayxlik qilgandan so ʻng olamdan o ʻtadi va ortida Rukiye, Hatije va Emine ismli uch xotini qoladi. Shayxlikning boshqasiga o‘tkazilishi haqidagi bir hujjatda uning farzandsiz( bila-veled ) ekanligiaytiladi: ...bilв-veled fevt ve ьзneferacezezevcвtn terkidьp...3 Shayxlik, marhum shayxning oilasini boqish sharti bilan (merhыm eyhin yвlini infвkataahhьd itmekle) , darveshlarning ham roziligi bilan ( cьmlenin muhtar ) xalifasi, ayni paytda tutingan o‘g‘li bo‘lgan (2) ShayxMehmedAfandi bin Hasan (vaf. 1202- yil 10-safar/1787-yil 21-noyabrdan keyin), shayxulislom Durrizoda Mehmed Orif Afandining (1785–1786 [I]; 1792–1798 [II]) tayinlovi bilan 1199-yil 1-zulhijjada (1785-yil 5-oktabrda)shayx sifatida belgilanadi4.Keywords
Oʻzbeklar takyasi, shayx, mushtarak shayxlik modeli
References
Downloads
Download data is not yet available.