HAJVIY ASARLARDA MILLIY-MADANIY BIRLIKLAR: TARJIMA MUAMMOLARI VA STRATEGIYALARI

Tashkilot
Teacher Alfraganus University
Alfraganus — Vol. 3, Issue 13 (2026), Philology

Annotatsiya

Hajviy adabiyot hazil va madaniyat o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik sababli badiiy tarjimaning eng murakkab yo‘nalishlaridan biridir. Madaniy o‘ziga xos birliklar (Culture-Specific Items — CSIs), jumladan, idiomalar, atoqli otlar, tarixiy ma’lumotlar, shevalar, urf-odatlar va so‘z o‘yinlari ko‘pincha manba madaniyatiga chuqur singib ketgan ma’nolarni ifodalaydi va shu bois ularni tarjima tilida to‘laqonli qayta yaratish qiyin. Mazkur maqolada hajviy adabiyotdagi madaniy o‘ziga xos birliklarning tarjimasi hamda ularni tarjima qilish jarayonida yuzaga keladigan muammolar tadqiq etiladi. Unda madaniy va hajviy ma’nolarni birgalikda ifodalovchi madaniy referenslar, idiomalar, oziq-ovqat nomlari, urf-odatlar, ijtimoiy amaliyotlar va madaniy jihatdan belgilangan ifodalar tahlil qilinadi. Tadqiqotda saqlab qolish, almashtirish, moslashtirish, eksplitsitatsiya va tushirib qoldirish kabi asosiy tarjima strategiyalari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari samarali tarjima madaniy aniqlik va hajviy ta’sir o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlashni talab qilishini ko‘rsatadi. Xulosa sifatida, manba matnning madaniy o‘ziga xosligi va komik funksiyasini saqlab qolishda kontekstga yo‘naltirilgan hamda pragmatik strategiyalar muhim ahamiyatga ega ekanligi aniqlanadi.

Kalit so'zlar

madaniy o‘ziga xos birliklar, hajviy adabiyot, badiiy tarjima, tarjima strategiyalari, madaniy moslashtirish, yumor, pragmatika, ekvivalentlik


Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Jakobson, R. (1959). On linguistic aspects of translation. In R. A. Brower (Ed.), On translation (pp. 232–239). Harvard University Press.
  2. Nida, E. A. (1964). Toward a science of translating. E. J. Brill.
  3. Newmark, P. (1988). A textbook of translation. Prentice Hall.
  4. Nord, C. (1997). Translating as a purposeful activity: Functionalist approaches explained. St. Jerome.
  5. Leppihalme, R. (1997). Culture bumps: An empirical approach to the translation of allusions. Multilingual Matters.
  6. Aixelá, J. F. (1996). Culture-specific items in translation. In R. Álvarez & M. C.Á. Vidal (Eds.), Translation, power, subversion (pp. 52–78). Multilingual Matters.
  7. Attardo, S. (2002). Translation and humour: An approach based on the General Theory of Verbal Humour (GTVH). The Translator, 8(2), 173–194. https://doi.org/10.1080/13556509.2002.10799131
  8. Delabastita, D. (1996). Introduction. The Translator, 2(2), 127–139.
  9. Venuti, L. (1995). The translator's invisibility: A history of translation. Routledge.
  10. Pedersen, J. (2011). Subtitling norms for television: An exploration focussing on extralinguistic cultural references. John Benjamins.
  11. House, J. (2015). Translation quality assessment: Past and present. Routledge.
  12. Katan, D. (2014). Translating cultures: An introduction for translators, interpreters and mediators (2nd ed.). Routledge.
  13. Bhabha, H. K. (1994). The location of culture. Routledge.
  14. Bergson, H. (2003). Laughter: An essay on the meaning of the comic. Project Gutenberg. (Original work published 1900).
  15. Baker, M. (2018). In other words: A coursebook on translation (3rd ed.). Routledge.
  16. Djalaletdinova F.T. THE HISTORICAL DEVELOPMENT OF THE HARMONY OF MYTH AND FABLE (2025). “NAVIGATING CHANGE STRATEGIES FOR INNOVATION AND RESILIENCE IN A RAPIDLY EVOLVING WORLD ” https://nextscientists.com/index.php/science-conf/issue/view/23. 205-209
  17. Nida, E. A., & Taber, C. R. (1969). The theory and practice of translation. E. J. Brill.
  18. Bassnett, S. (2014). Translation studies (4th ed.). Routledge.
  19. Chiaro, D. (2010). Translation and humour, humour and translation. In D. Chiaro (Ed.), Translation, humour and the media. Continuum.
  20. Raskin, V. (1985). Semantic mechanisms of humor. D. Reidel.
  21. Attardo, S. (1994). Linguistic theories of humor. Mouton de Gruyter.
  22. Toury, G. (1995). Descriptive translation studies and beyond. John Benjamins.
  23. Oripova S.N. (2026). The Unity Of Story Architectonics And The Writer’s Thinking. NextScientistsConferences, 1(01),49-54 https://nextscientists.com/index.php/science-conf/article/view/1183
  24. Xujaev, M. (2020). Mahmudkhuja Behbudiy as a leader of jadid reforms. The Light of Islam, 3, 39-47.
  25. Xujayev, M. I. (2018). THE COVERAGE OF THE PROBLEM OF NATIONALARITY AND ITS ROLE ON THE PRESENT DAY IN AHMAD ZAKI VALADI''S WORK. Мировая наука, (6 (15)), 61-63.
  26. Хужаев, М. И. (2018). АҲМАД ЗАКИ ВАЛИДИЙНИНГ ДИНИЙ-ФАЛСАФИЙ МЕРОСИНИНГ ИЛДИЗЛАРИ. In Инновационные подходы в современной науке (pp. 177-182).
  27. Khujaev, M. (2024). AHMED ZAKI: ON THE IDEAS OF THE PHILOSOPHY OF HISTORY. Экономика и социум, (1 (116)), 235-239.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.

O'xshash maqolalar

1-10 of 104

Siz ham ushbu maqola uchun {$ advancedSearchLink} olishingiz mumkin.