KONTSEPTUAL BLENDING SLENG NEOLOGIZMLARINI SHAKLLANTIRISH MEXANIZMI SIFATIDA – INGLIZ-RUS TARJIMA QIYOSIY TAHLILI

Tashkilot
преподаватель Университет Алфраганус
Alfraganus — Vol. 3, Issue 13 (2026), Philology

Annotatsiya

Ingliz va rus tillaridagi sleng neologizmlari ko‘pincha oddiy qo‘shma so‘z yasalishi yoki qisqartirish orqali emas, balki kontseptual blending — ikkita mental fazoni yagona blend tuzilmasiga birlashtiruvchi kognitiv mexanizm — orqali hosil bo‘ladi. Sleng so‘z yasalishiga bag‘ishlangan mavjud tadqiqotlar odatda qisqartirish va kontaminatsiya shakllarining formal tasnifi bilan cheklanib, mazkur jarayonning kognitiv asoslari hamda u yuzaga keltiradigan tarjima muammolarini yetarlicha yoritmaydi. Tadqiqotning ilmiy yangiligi J. Fokonye va M. Terner tomonidan ishlab chiqilgan kontseptual integratsiyaning to‘rt fazoli tarmoq modelini ingliz tilidagi blendlar va ularning rus tilidagi muqobillarini qiyosiy tahlil qilishga tatbiq etishda, shuningdek blend semantikasini tarjima qilish strategiyalari tipologiyasini ishlab chiqishda namoyon bo‘ladi. Tadqiqotning maqsadi sleng blendlarining hosil bo‘lishidagi kognitiv mexanizmlarni aniqlash hamda ularni ingliz tilidan rus tiliga tarjima qilishning samarali strategiyalarini belgilashdan iborat. Tadqiqot materiali sifatida leksikografik manbalar va korpus tadqiqotlaridan tanlab olingan 42 ta ingliz sleng blendi hamda 15 ta rus kontaminatsion hosilasi xizmat qildi. Tanlov mezoni sifatida har bir birlikning kamida ikkita mustaqil manbada qayd etilgani belgilandi. Metodologiya to‘rt fazoli kognitiv modellashtirish, qiyosiy-tarjima tahlili hamda tarjima strategiyalarining sifat va miqdor jihatidan tasnifini o‘z ichiga oladi. Batafsil tahlil qilingan 20 ta birlik orasida transliteratsiya (ichki bo‘linuvchanlikning qisman yo‘qolishi bilan) eng katta guruhni tashkil etdi (9 ta birlik), -golik unumdor formantining o‘zlashtirilishi 3 ta, blend tuzilmasining okkazional kalkasi 3 ta, tasviriy tarjima esa 5 ta birlikni qamrab oldi. Blending unumdorligida sezilarli assimetriya aniqlandi: ingliz tilida u faol so‘z yasalish modeli bo‘lsa, rus tilida asosan istehzoli-baholovchi kontaminatsiya orqali namoyon bo‘ladigan periferik hodisa hisoblanadi. Natijalar tarjima strategiyasini tanlash blendning tarjima tili vakili uchun qanchalik tuzilmaviy va semantik jihatdan shaffof ekaniga bog‘liqligini ko‘rsatadi. Ishlab chiqilgan tipologiya leksikografik va tarjima amaliyotida, shuningdek tarjima nazariyasi hamda ingliz leksikologiyasini o‘qitishda qo‘llanilishi mumkin.

Kalit so'zlar

kontseptual blending, leksik blend, sleng neologizmi, kontaminatsiya, tarjima strategiyasi, ingliz-rus qiyosiy tahlili, kognitiv tilshunoslik, so‘z yasalishi


Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Бархударов Л. С. Язык и перевод: Вопросы общей и частной теории перевода. — М.: Международные отношения, 1975. — 240 с.
  2. Заботкина В. И. Новая лексика современного английского языка. — М.: Высшая школа, 1989. — 124 с.
  3. Земская Е. А. Активные процессы современного словопроизводства // Русский язык конца XX столетия (1985–1995) / отв. ред. Е. А. Земская. — 2-е изд. — М.: Языки русской культуры, 2000. — С. 90–141.
  4. Комиссаров В. Н. Теория перевода (лингвистические аспекты). — М.: Высшая школа, 1990. — 253 с.
  5. Коробкина Н. И. Лексикографическая фиксация блендов и оксюморонимов // Известия Южного федерального университета. Филологические науки. — 2012. — No 2.
  6. Лаврова Н. А. Контаминация как одна из продуктивных моделей образования сленгизмов // Молодой учёный. — 2009. — No 9 (9). — С. 100–102.
  7. Лашкевич О. М. Семантика слов-слитков в современном английском языке // Вестник Удмуртского университета. Серия «Филологические науки». — 2005. — Вып. 5, No 2.
  8. Bauer L. Blends: Core and periphery // Cross-Disciplinary Perspectives on Lexical Blending / ed. by V. Renner, F. Maniez, P. J. L. Arnaud. — Berlin; Boston: De Gruyter Mouton, 2012. — P. 11–22.
  9. Fauconnier G., Turner M. Conceptual Integration Networks // Cognitive Science. — 1998. — Vol. 22, No. 2. — P. 133–187.
  10. Fauconnier G., Turner M. The Way We Think: Conceptual Blending and the Mind's Hidden Complexities. — New York: Basic Books, 2002. — 440 p.
  11. Gries S. Th. Shouldn't it be breakfunch? A quantitative analysis of blend structure in English // Linguistics. — 2004. — Vol. 42, No. 3. — P. 639–667.
  12. Grlj T. Blending as a Word-Formation Process: A Comparative Analysis of Blends in English and French // Journal for Foreign Languages. — 2022. — Vol. 14, No. 1. — P. 85–106.
  13. Kemmer S. Schemas and lexical blends // Motivation in Language: Studies in Honor of Günter Radden / ed. by G. Radden, K.-U. Panther. — Amsterdam; Philadelphia: John Benjamins, 2003. — P. 69–95.
  14. Lehrer A. Understanding trendy neologisms // Rivista di Linguistica. — 2003. — Vol. 15, No. 2. — P. 369–382.
  15. Mierzwińska-Hajnos A. More than Blends and Compounds. Conceptual Integration Theory behind Plant-Related Linguistic Expressions in Polish and English // Lublin Studies in Modern Languages and Literature. — 2016. — Vol. 39, No. 2. — P. 65–90.
  16. Renner V. French and English lexical blends in contrast // Languages in Contrast. — 2018. — Vol. 19, No. 1. — P. 27–47.
  17. Renner V., Maniez F., Arnaud P. J. L. Introduction: A Bird's-eye View of Lexical Blending // Cross-Disciplinary Perspectives on Lexical Blending / ed. by V. Renner, F. Maniez, P. J. L. Arnaud. — Berlin; Boston: De Gruyter Mouton, 2012. — P. 1–10.
  18. Xujaev, M. (2020). Mahmudkhuja Behbudiy as a leader of jadid reforms. The Light of Islam, 3, 39-47.
  19. Xujayev, M. I. (2018). THE COVERAGE OF THE PROBLEM OF NATIONALARITY AND ITS ROLE ON THE PRESENT DAY IN AHMAD ZAKI VALADI''S WORK. Мировая наука, (6 (15)), 61-63.
  20. Хужаев, М. И. (2018). АҲМАД ЗАКИ ВАЛИДИЙНИНГ ДИНИЙ-ФАЛСАФИЙ МЕРОСИНИНГ ИЛДИЗЛАРИ. In Инновационные подходы в современной науке (pp. 177-182).
  21. Khujaev, M. (2024). AHMED ZAKI: ON THE IDEAS OF THE PHILOSOPHY OF HISTORY. Экономика и социум, (1 (116)), 235-239.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.

O'xshash maqolalar

1-10 of 24

Siz ham ushbu maqola uchun {$ advancedSearchLink} olishingiz mumkin.