Влияние «Шахнаме» на воспитание нравственных качеств и национального самосознания.

Annotatsiya

Ushbu maqolada Abu Qosim Firdavsiy - butun umrini fors-tojik tili va ajdodlarimiz tarixini abadiylashtirishga bag‘ishlagan buyuk shoir ekanligi haqida so‘z boradi. “Shohnoma” - yuksak ijtimoiy, siyosiy, axloqiy va falsafiy fikr hamda g‘oyalarning boy xazinasidir. Unda xalqning, ayniqsa, Eron xalqining boshidan kechirganlari va sinovlari jamlangan bo‘lib, ular fasih va shirin so‘zlar hamda rang-barang tasvirlar orqali namoyon bo‘lgan. Firdavsiy har bir insonni o‘z xalqi, jamiyati, mamlakatini yomon odamlarga topshirmaslikka, hayotda doimo rostgo‘y, mehribon va samimiy bo‘lishga da’vat etadi. Firdavsiy doimo birinchi o‘ringa yoshlik (javonmardlik), vatanparvarlik va milliy mustaqillikni qo‘yadi. Shu sababli uning qahramoni Vatanni g‘alaba bilan himoya qiladi, milliy mustaqillikni qo‘riqlaydi. Shoir, eng avvalo, Vatanining jasur va mard yoshlari bilan faxrlanadi va uning tasavvuridagi Vatan tushunchasi nafaqat mamlakat zamini, shahar va qishloqlaridan, balki uning xalqi, ayniqsa ayollar, bolalar va qarindoshlardan tashkil topgan. Firdavsiy Vatanni himoya qilish uchun xalqning ma’naviy birligini zarur deb biladi va vatanparvar hamda javonmard (mard) kishi jasorat, mardlik va ozodlik fazilatlariga ega bo‘lishi, aqlli, ziyrak, san’atkor va hushyor odam bo‘lishi, harbiy qurol-yarog‘ san’atini bilishi lozimligini ta’kidlaydi. Muallifning xabar berishicha, Firdavsiy “Shohnoma”da vatanparvarlik, javonmardlik va donishmandlik g‘oyalarini o‘zining sevimli qahramonlari Rustam va Siyovush obrazlarida tasvirlagan. Xullas, “Shohnoma”da donishmandlik urushga qarama - qarshi qo‘yiladi va shoir aqlli kishi doimo qon to‘kishga emas, balki tinchlik va ezgulikka intilishini uqtiradi. Ta’kidlash joizki, Firdavsiyning “Shohnomasi” jahon adabiyotining ilk buyuk asarlaridan biri hisoblanishi mumkin va mutafakkirning vatanparvarlik, javonmardlik g‘oyalari hamda axloqiy fazilatlari hozirgi kunda ham o‘zining yuksak ahamiyatini yo‘qotmagan bo‘lib, zamonaviy insonning shakllanishi va tarbiyasida nihoyatda foydali va samaralidir.