USKUDARDAGI “O‘ZBEKLAR TAKYASI” NING TA’SIS VAQF NOMASI, UNING DIPLOMATIK VA MAZMUN TAHLILI
Annotatsiya
Tadqiqot doirasida “O‘zbeklar takyasi”ning tarixida muhim ahamiyatga ega bo‘lgan vaqfnomaning diplomatik elementlari o‘rganilib, mazmuni tahlil qilingan. Мavjud manbalardagi ma ʼlumotlarga ko ʻra, zarbxona emini va Marash hokimi vazifasida ishlagan Abdulloh Posho tomonidan 1752–1753 yillarda barpo etilgan “O ʻzbeklar takyasi”ning birinchi shayxi – Shayx Abdulloh tomonidan vaqf tashkil etilgani haqidagi ma ʼlumotlar so’rovi tashkil etildi va huquqiy jihatdan bunday vaqfmavjud emasligi arxiv hujjatlari asosida aniqlandi. Shu bilan birga, “O ʻzbeklar takyasi”ning birinchi shayxi – Shayx Abdulloh haqidaAyvansaroyiyberganma ʼlumotlarto‘ldirildi.Jumladan,uningto‘liqismi-nasabi aniqlashtirildi: Sayyid ash-Shayx Abdulloh Akbar Afandi ibn Asadulloh al-O‘zbekiy. Shuningdek, “O‘zbeklar takyasi” uchun mustaqil vaqf ta’sis etilmagani va bu davrda institutsional tarzda qaydetilmagani ham ko‘rsatib o‘tildi. “Oʻzbeklar takyasi” uchun 1788-yilda al-Hoj Xalil Og ʻa ibn Ahmad Afandi tomonidan vaqf tashkil etilgani va shu tariqa takyaga huquqiy maqom berilgani qayd etilgan. Vaqfnoma shartlariga ko‘ra, “O‘zbeklar takyasi” Naqshbandiya dargohi bo‘lib, avvaliga, Samarqand shahrining Qalandarxona mahallasidagi darveshlarga xizmat ko‘rsatganligi, keyinchalik vaqf ta’sischisi Xalil Og‘a vaqf shartlarini o‘zgartirib, boshqanaqshbandiydarveshlarigahamtakyadaqolishhuquqiniberganligiqaydetiladi. Vaqfnomada faqat xayriya binolari ajratilganligi va ularni ta’mirlash, darveshxona shayxlari va darveshlarining xarajatlari kabi vaqf moddiy ehtiyojlarini qoplashuchunhechqandaydaromadkeltiruvchinarsavaqfqilinmaganligi,al-HojXalil Og‘a tomonidan tashkil etilgan vaqfning haqiqatda mavjud bo‘lgani – rasmiy hujjatlardauchramagan birorvaqfmanbaiborbo‘lishimumkinligiga ishoraqiladi.Kalit so'zlar
Oʻzbeklartakyasi, vaqf, ShayxAbdulloh, al-HojXalilOg ʻa
Adabiyotlar ro'yxati
Yuklab olishlar
Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.